จำให้แม่น: T6 หมายถึงขีดจำกัดอุณหภูมิผิว 85°C ตามเงื่อนไขที่รับรอง ไม่ได้หมายความว่าโคมใช้ในอากาศร้อน 85°C ได้ และไม่ใช่ค่าเดียวกับ T80°C ที่อาจพบในเครื่องหมายสำหรับฝุ่นติดไฟ ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ

1. ตัวเลขอุณหภูมิบนโคมไฟกันระเบิดไม่ได้บอกเรื่องเดียวกัน

ตัวอย่างเช่น โคมที่ระบุ T6 และ Ta สูงสุด 40°C มีขีดจำกัดอุณหภูมิผิวตาม T6 เฉพาะเมื่อใช้งานในช่วงแวดล้อมและเงื่อนไขที่กำหนด ไม่สามารถย้ายตัวเลข 85°C ของ T6 ไปใช้เป็นขีดจำกัด Ta ได้ หลักการอ่านค่าร่วมกันนี้อธิบายใน คู่มือ Pepperl+Fuchs เรื่องการเลือกอุปกรณ์ตามอุณหภูมิ หน้า 15-17

ส่วน อุณหภูมิสีของแสง เช่น 4000 K หรือ 6500 K บอกลักษณะสีแสง ไม่ใช่อุณหภูมิผิวหรือพิกัดทนความร้อนของโคม จึงใช้แทนข้อมูล T-Class และ Ta ไม่ได้

2. ตาราง T1-T6: เลขมากขึ้น ขีดจำกัดอุณหภูมิผิวลดลง

Temperature Class หรือ T-Class ในระบบ IEC สำหรับก๊าซและไอไวไฟแบ่งเป็น T1 ถึง T6 ตารางนี้แสดงขีดจำกัดอุณหภูมิผิว ไม่ใช่อุณหภูมิที่โคมทุกตัวต้องร้อนถึง และไม่ใช่ช่วงอุณหภูมิห้องที่ติดตั้งได้

ขีดจำกัดอุณหภูมิผิวตาม T-Class สำหรับอุปกรณ์ก๊าซ

T-Class	อุณหภูมิผิวสูงสุด
T1	450°C
T2	300°C
T3	200°C
T4	135°C
T5	100°C
T6	85°C ไม่ใช่ 80°C

อ้างอิงตาราง Temperature classification ใน R. STAHL Explosion Protection Poster ฉบับ 2023 ระบบอเมริกาเหนืออาจมีรหัสย่อย เช่น T3C จึงต้องอ่านตามระบบรับรองของอุปกรณ์นั้นด้วย

ถ้าโครงการกำหนด T4 ใช้ T6 ได้หรือไม่?

เมื่อพิจารณาเฉพาะชั้นอุณหภูมิ อุปกรณ์ T4, T5 หรือ T6 ตอบข้อกำหนด T4 ได้ เพราะมีขีดจำกัดอุณหภูมิผิวไม่เกิน 135°C แต่ยังต้องผ่าน Zone หรือ EPL กลุ่มก๊าซ Ta วิธีติดตั้ง และเงื่อนไขใบรับรองของงานนั้นด้วย ในทางกลับกัน ไม่สามารถใช้ T4 แทน T6 โดยอาศัยเพียงเหตุผลว่าเป็นโคมกันระเบิดเหมือนกัน

หลักการคือเลือกขีดจำกัดอุณหภูมิผิวให้ต่ำกว่าอุณหภูมิจุดติดของก๊าซหรือไอที่เกี่ยวข้องตามเกณฑ์ที่ใช้กับโครงการ ดูแนวทางเทียบชั้นอุณหภูมิใน เอกสารสัมมนาที่เผยแพร่โดย IECEx เรื่องการเลือกอุปกรณ์ หน้า 33 จึงไม่ควรเรียก T6 ว่าเหมาะกับทุกพื้นที่โดยไม่ตรวจข้อมูลอื่น

3. ค่า Ta ต้องตรงกับอุณหภูมิบริเวณโคมจริง

Ta หรือ Tamb ใช้ระบุอุณหภูมิแวดล้อม โดยเอกสารบางรายอาจใช้สัญลักษณ์อื่น เช่น Tu ต้องอ่านคำอธิบายของผู้ผลิตประกอบ ตัวอย่าง Ta -20°C ถึง 40°C หมายถึงช่วงแวดล้อมที่ระบุเริ่มตั้งแต่ลบ 20°C จนถึง 40°C ไม่ใช่ให้บวกช่วงนี้เข้ากับค่า T-Class

สำหรับการสำรวจหน้างาน ควรเก็บข้อมูลที่ระดับและตำแหน่งติดตั้งโคมในช่วงที่กระบวนการทำงานจริง โดยเฉพาะใต้หลังคา ใกล้ท่อร้อน เตา หรือพื้นที่รับแดด ข้อมูลจากห้องควบคุมหรือพยากรณ์อากาศอย่างเดียวอาจไม่แทนสภาพที่โคมต้องเผชิญ การรับความร้อนจากแหล่งอื่นและฝุ่นปกคลุมต้องประเมินร่วมกับข้อกำหนดติดตั้ง ไม่พิจารณาเฉพาะตัวเลขอากาศ

แหล่งประกอบ: ขอบเขต IEC 60079-0:2026 และ แนวทางพิจารณาความร้อน แสงแดด และการสะสมของฝุ่น หน้า 17 ทั้งนี้ 60°C ไม่ใช่เส้นแบ่งสากลที่ใช้ตัดสินอายุหรือความเหมาะสมของโคมทุกรุ่น

4. ตัวอย่างวิธีอ่านอุณหภูมิโคมไฟกันระเบิดให้ถูกต้อง

• T6: ขีดจำกัดอุณหภูมิผิว 85°C ตามเงื่อนไขการรับรอง
• Ta -20°C ถึง 40°C: ช่วงอุณหภูมิแวดล้อมที่ต้องรักษาในการใช้งานตามตัวอย่าง
• Ex db, IIC และ Gb: บอกชนิดการป้องกัน กลุ่มก๊าซ และระดับการป้องกันอุปกรณ์ เป็นข้อมูลเพิ่มเติมที่ต้องตรงกับงาน
• ไม่มีเครื่องหมายฝุ่นในตัวอย่างนี้: ยังสรุปไม่ได้ว่ารองรับพื้นที่ฝุ่นติดไฟ ต้องตรวจขอบเขตสำหรับฝุ่นแยกต่างหาก

หากตำแหน่งติดตั้งมีอากาศ 50°C: ตัวอย่างนี้อยู่นอก Ta ที่ระบุ แม้ 50°C จะต่ำกว่า 85°C ของ T6 ก็ไม่ใช่เหตุผลอนุมัติใช้งาน ต้องหาอุปกรณ์ที่มีพิกัดตรง หรือให้ผู้ผลิตและผู้รับผิดชอบโครงการยืนยันแนวทางที่อยู่ในขอบเขตรับรอง

โคมเดียวกันอาจมี T-Class เปลี่ยนตาม Ta

เอกสาร Eaton Hazard-Gard EVLLA มีตัวอย่างจริง: รุ่น EVLLA5L ในคอลัมน์ Class I, Division 1 ระบุ T6 ที่อุณหภูมิแวดล้อมสูงสุด 55°C และ T5 ที่ 65°C แสดงว่าการอ่านเฉพาะคำว่า T6 โดยข้ามแถวอุณหภูมิอาจทำให้เลือกผิด ตัวอย่างนี้เป็นข้อมูลในระบบ Class/Division ของผลิตภัณฑ์นั้น ไม่ใช่การอนุมัติแทนระบบ IEC และไม่ใช่สเปกสินค้าของ SacredLight

ตรวจย้อนกลับได้ที่ ตาราง Temperature performance data ของ Eaton EVLLA ก่อนใช้อุปกรณ์จริงต้องตรวจป้ายและเอกสารฉบับที่ตรงกับรุ่นส่งมอบอีกครั้ง

5. T80°C สำหรับฝุ่น ไม่ใช่การเขียน T6 อีกแบบหนึ่ง

ในระบบ IEC อุปกรณ์สำหรับฝุ่นติดไฟระบุอุณหภูมิผิวสูงสุดเป็นค่าองศาเซลเซียส เช่น Ex tb IIIC T80°C Db ขณะที่ด้านก๊าซใช้ชั้น T1-T6 จึงต้องอ่านแยกตามเครื่องหมายของแต่ละอันตราย ไม่แปลง T6 เป็น T80°C เอง และไม่ถือว่ามี T6 แล้วได้รับรองสำหรับฝุ่นด้วย

การเลือกใช้งานกับฝุ่นต้องพิจารณาคุณสมบัติการจุดติดทั้งในรูปเมฆฝุ่นและชั้นฝุ่นสะสม รวมถึงความหนาและการกักความร้อนของชั้นฝุ่น เกณฑ์เลือกอุปกรณ์มีส่วนเผื่อด้านอุณหภูมิ จึงไม่ใช่เพียงเห็นค่าจุดติดของฝุ่นสูงกว่า 80°C แล้วสรุปว่าใช้ได้ทันที

รูปแบบการระบุอุณหภูมิฝุ่นตรวจได้จาก R. STAHL Explosion Protection Poster ส่วนการเลือกและติดตั้งอุปกรณ์อยู่ในขอบเขตของ IEC 60079-14:2024 ผู้รับผิดชอบต้องใช้ข้อกำหนดฉบับที่โครงการยอมรับและข้อมูลฝุ่นของหน้างานจริง

6. ข้อมูลที่มักนำมาเทียบอุณหภูมิผิดเรื่อง

จุดวาบไฟไม่ใช่อุณหภูมิจุดติดด้วยตัวเอง

จุดวาบไฟ (Flash Point) เกี่ยวกับอุณหภูมิที่สารให้ไอเพียงพอจะติดไฟเมื่อมีแหล่งจุดติด ส่วน อุณหภูมิจุดติดด้วยตัวเอง (Auto-ignition Temperature) เกี่ยวกับการเริ่มเผาไหม้ในอากาศโดยไม่ต้องมีประกายไฟหรือเปลวไฟจากภายนอก เป็นคนละคุณสมบัติ จึงไม่ควรนำจุดวาบไฟมาเทียบกับ T6 หรือ T4 โดยตรง

เอกสาร SDS หมวด 9 เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับตรวจคุณสมบัติเหล่านี้ แต่ต้องตรงกับผลิตภัณฑ์หรือสารผสมจริง และให้ผู้รับผิดชอบใช้ข้อมูลที่เหมาะสมกับการประเมิน อ้างอิง CCOHS: How to Read an SDS หน้า 2-3

กลุ่มก๊าซ IIC ไม่ได้กำหนดว่าต้องเป็น T6 เสมอ

กลุ่มก๊าซและ T-Class เป็นคนละเกณฑ์ ต้องเลือกให้ครบทั้งสองด้าน การพบไฮโดรเจนจึงไม่ใช่เหตุผลเพียงอย่างเดียวให้สรุปว่าต้องใช้ T6 และการมี T6 ก็ไม่ใช่หลักฐานว่าอุปกรณ์รองรับไฮโดรเจน ให้ใช้กลุ่มก๊าซและชั้นอุณหภูมิที่ระบุในเอกสารประเมินพื้นที่ แล้วตรวจว่าใบรับรองครอบคลุมสารและเงื่อนไขนั้น หลักการแยกเกณฑ์ดังกล่าวอยู่ใน หัวข้อเลือกกลุ่มอุปกรณ์และชั้นอุณหภูมิในเอกสารสัมมนา IECEx

พิกัด Ta ไม่ใช่คำรับประกันอายุโคม

การระบุว่าใช้งานที่ Ta 60°C ได้ ไม่ได้บอกด้วยตัวเองว่าจะมีอายุแสงหรืออายุระบบกี่ชั่วโมง Eaton อธิบายว่าอายุโคมต้องพิจารณาทั้ง LED ไดรเวอร์ โครงสร้าง และอุณหภูมิแวดล้อม เวลาขอราคาให้ขอเงื่อนไขอายุใช้งานและการรับประกันที่อุณหภูมิของไซต์ด้วย อย่าใช้สูตรเหมารวมว่าอุณหภูมิเพิ่มทุก 10°C แล้วอายุโคมทั้งชุดต้องลดครึ่งหนึ่ง หากไม่มีข้อมูลของผลิตภัณฑ์รองรับ

7. เช็กลิสต์ก่อนซื้อ: ให้ผู้เสนอราคาระบุอุณหภูมิเป็นคู่

สำหรับฝ่ายจัดซื้อ ข้อมูลที่เปรียบเทียบได้ควรระบุ รุ่นและกำลังไฟ พร้อม T-Class ที่ Ta ของหน้างาน หากมีตัวเลือกกำลังไฟ รุ่นฉุกเฉิน หรือชุดติดตั้งต่างกัน ให้แยกข้อมูลแต่ละแบบ ไม่ใช้สเปกสูงสุดของตระกูลสินค้าแทนทุกรหัสรุ่น

1. ข้อมูลพื้นที่: Zone หรือ EPL กลุ่มก๊าซหรือฝุ่น รายชื่อสาร และข้อกำหนดอุณหภูมิจากเอกสารโครงการ
2. ข้อมูลแวดล้อม: อุณหภูมิต่ำสุดและสูงสุดบริเวณโคม แหล่งความร้อน แสงแดด ฝุ่นสะสม และลักษณะการระบายอากาศ
3. รูปป้ายและรหัสรุ่นเต็ม: อ่านเครื่องหมาย Ex, T-Class, Ta และข้อมูลสำหรับฝุ่นตามที่มีจริง
4. ใบรับรองพร้อมภาคผนวก: ตรวจรุ่น ขอบเขต เงื่อนไขการใช้เฉพาะ และตารางอุณหภูมิ ถ้ามี X ต่อท้ายเลขใบรับรองต้องอ่านเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง
5. คู่มือติดตั้ง: ตรวจทิศทาง ระยะเว้น ช่องเข้าสาย อุปกรณ์ประกอบ และข้อจำกัดการใช้งานที่อาจมีผลต่อความร้อน
6. คำยืนยันในข้อเสนอ: ให้ระบุค่าที่ใช้กับรุ่นและสภาพไซต์จริง หากมีข้อมูลขัดกันให้ผู้ผลิตชี้แจงก่อนสรุปสั่งซื้อ

ข้อเสนอข้างต้นเป็นแนวทางจัดเตรียมข้อมูลเพื่อเปรียบเทียบ ไม่ใช่ข้อความ TOR สำเร็จรูป การออกแบบ เลือก ติดตั้ง และตรวจครั้งแรกเป็นขอบเขตงานของ IEC 60079-14:2024 ซึ่งรวมเรื่องเอกสารและความสามารถของบุคลากรด้วย

สำหรับอุปกรณ์ที่อ้าง IECEx ให้เทียบข้อมูลกับใบรับรองของรุ่นจริงและตรวจสถานะในระบบ IECEx การเปลี่ยนแบบอุปกรณ์อาจต้องให้หน่วยรับรองประเมินและออกใบรับรองฉบับปรับปรุง ตาม คำอธิบายของ IECEx เกี่ยวกับอุปกรณ์ที่รับรอง จึงไม่ควรเปลี่ยนไดรเวอร์หรือลดกำลังไฟเองแล้วถือว่าได้ T-Class ใหม่

ต้องการเทียบ T-Class และ Ta ก่อนเลือกโคมไฟกันระเบิด?

ส่งรูปป้ายโคม รหัสรุ่น เอกสารพื้นที่เสี่ยง รายชื่อสาร และข้อมูลอุณหภูมิจุดติดตั้งให้ SacredLight เพื่อประกอบการเทียบสเปก ขอเอกสารสินค้า และประเมินงานติดตั้งตามเงื่อนไขของโครงการ

ส่งข้อมูลเพื่อปรึกษา SacredLight

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอุณหภูมิโคมไฟกันระเบิด

โคม T6 ใช้ในพื้นที่อุณหภูมิ 85 องศาได้หรือไม่?

สรุปเช่นนั้นไม่ได้ เพราะ 85°C เป็นขีดจำกัดอุณหภูมิผิวของ T6 ไม่ใช่ Ta ต้องตรวจช่วงอุณหภูมิแวดล้อมที่ระบุในเอกสารของรุ่นนั้น รวมถึงความร้อนจากสภาพติดตั้งจริง

T6 ต่างจาก T80°C อย่างไร?

T6 เป็นชั้นอุณหภูมิสำหรับก๊าซ มีขีดจำกัดอุณหภูมิผิว 85°C ส่วน T80°C ในเครื่องหมายฝุ่นระบุอุณหภูมิผิวสูงสุด 80°C ต้องใช้ร่วมกับขอบเขตการป้องกันฝุ่นและข้อมูลการจุดติดของฝุ่น ไม่แปลงค่าจากด้านก๊าซไปใช้แทนเอง

หากไม่พบ Ta บนรูปป้ายควรทำอย่างไร?

ขอรูปป้ายที่อ่านได้ครบ คู่มือ และใบรับรองพร้อมภาคผนวก เพื่อตรวจช่วงแวดล้อมและเงื่อนไขตามมาตรฐานที่อุปกรณ์อ้างอิง อย่าใช้ T-Class หรือคำว่าโคมทนความร้อนแทนข้อมูลที่ขาด และอย่าสรุป Ta จากภาพสินค้าหรือหน้าขายเพียงอย่างเดียว

ใช้กล้องถ่ายภาพความร้อนยืนยัน T-Class แทนใบรับรองได้ไหม?

ไม่ได้ การวัดหน้างานบอกสภาพขณะตรวจภายใต้เงื่อนไขนั้น แต่ไม่แทนการทดสอบและขอบเขตการรับรองอุปกรณ์ ใช้ผลวัดประกอบการตรวจติดตามตามแผนของไซต์ และใช้เครื่องมือกับวิธีทำงานที่อนุญาตสำหรับพื้นที่อันตรายนั้น

ขอราคาโคมกันระเบิดต้องแจ้งอุณหภูมิอะไรบ้าง?

แจ้งช่วงอุณหภูมิแวดล้อมที่ตำแหน่งโคม ข้อกำหนด T-Class หรืออุณหภูมิผิวสำหรับฝุ่น พร้อม Zone กลุ่มสารและสภาพติดตั้ง หากมีข้อมูลบางส่วนไม่ครบ ให้ระบุสิ่งที่ยังไม่ทราบเพื่อให้ตรวจเพิ่มเติมก่อนยืนยันรุ่นและราคา

สินค้า บทความ และบริการที่เกี่ยวข้อง

สินค้าโคมไฟกันระเบิด LED สำหรับเทียบรุ่นและขอเอกสารสินค้า

บทความทำความเข้าใจมาตรฐาน ATEX และ IECEx ก่อนเลือกอุปกรณ์

บริการบริการออกแบบแสงสว่างและติดตั้งโคมไฟ LED

แหล่งอ้างอิงและขอบเขตข้อมูล

1. IEC 60079-0:2026: ตรวจบทคัดย่อและขอบเขตสาธารณะเรื่องการสร้าง การทดสอบ เครื่องหมาย และสภาวะบรรยากาศของอุปกรณ์ Ex
2. IEC 60079-14:2024: ตรวจขอบเขตสาธารณะเรื่องการออกแบบ เลือก ติดตั้ง ตรวจครั้งแรก เอกสาร และความสามารถของบุคลากร
3. R. STAHL: Explosion Protection Poster, 2023: ตาราง T1-T6 และรูปแบบระบุอุณหภูมิสำหรับฝุ่น
4. Pepperl+Fuchs: IEC/EN 60079-14, Explosion Protection for Technical Plants, 2021: คำอธิบายหลักการ หน้า 15-17 เป็นคู่มือผู้ผลิต ไม่ใช่ตัวมาตรฐานฉบับเต็มหรือคำยืนยันข้อกำหนดล่าสุดทุกข้อ
5. Eaton: Hazard-Gard EVLLA LED, ตาราง Temperature performance data: ตัวอย่าง T-code ที่เปลี่ยนตามอุณหภูมิแวดล้อมในระบบ Class/Division
6. CCOHS: How to Read an SDS: นิยามจุดวาบไฟและอุณหภูมิจุดติดด้วยตัวเอง
7. IECEx: Certified Equipment Scheme FAQ: การตรวจข้อมูลรับรองและผลของการเปลี่ยนแบบอุปกรณ์
8. IECEx International Conference: Installation of Ex Equipment, Croatia 2024: เอกสารสัมมนาประกอบหลักการเลือกกลุ่มอุปกรณ์ T-Class และช่วงแวดล้อม หน้า 30-34
9. Eaton: LED Component and System Lifetime: ความแตกต่างระหว่างอายุชิ้นส่วน LED กับอายุระบบโคม

ตรวจแหล่งข้อมูล: 24 กันยายน 2569 | การเลือกและอนุมัติติดตั้งต้องอ้างอิงข้อกำหนดที่ใช้กับโครงการ ใบรับรอง และคู่มือของรุ่นส่งมอบจริง รวมถึงข้อกำหนดในประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับสถานประกอบการนั้น