อัพเดทล่าสุด: สิงหาคม 2569 · เขียนโดยทีมวิศวกร SacredLight ผู้จัดจำหน่ายโคมไฟกันระเบิดกว่า 15 ปี
โคมไฟในพื้นที่ที่อาจมีก๊าซ ไอระเหย หรือฝุ่นที่ติดไฟได้ ไม่ได้มีหน้าที่ให้แสงสว่างเพียงอย่างเดียว แต่ต้องได้รับการออกแบบและรับรองไม่ให้กลายเป็นแหล่งจุดติดไฟ การเลือกโคมไฟ LED Linear จึงไม่ควรพิจารณาเฉพาะกำลังไฟหรือค่าลูเมน แต่ต้องตรวจสอบการจำแนกพื้นที่ เครื่องหมาย Ex ใบรับรอง วัสดุ ระบบระบายความร้อน ไดรเวอร์ และความสะดวกในการบำรุงรักษาไปพร้อมกัน ตามหลักการของมาตรฐานตระกูล IEC 60079
ก่อนเลือกโคม ต้องมีข้อมูลการจำแนกพื้นที่หรือ Hazardous Area Classification ที่จัดทำโดยผู้มีความรู้และรับผิดชอบโครงการ โดยข้อมูลสำคัญประกอบด้วย
อ้างอิงมาตรฐาน: การจำแนกพื้นที่ก๊าซและไอระเหยอ้างอิงหลักการใน IEC 60079-10-1:2020 ส่วนพื้นที่ฝุ่นอ้างอิง IEC 60079-10-2:2026
ข้อควรระวัง: คำว่า "Explosion-Proof" หรือ "โคมไฟกันระเบิด" บนเอกสารการตลาดเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ ต้องตรวจสอบ Ex Marking และใบรับรองของโคมรุ่นนั้นโดยตรง
ตัวอย่างเครื่องหมายสำหรับโคมในพื้นที่ก๊าซอาจมีรูปแบบดังนี้
Ex db IIC T6 Gb
ส่วนโคมสำหรับพื้นที่ฝุ่นอาจพบรูปแบบดังนี้
Ex tb IIIC T80℃ Db
ตัวอักษรและตัวเลขแต่ละส่วนระบุวิธีการป้องกัน กลุ่มสาร อุณหภูมิผิว และระดับการป้องกันของอุปกรณ์ จึงต้องตรงกับข้อกำหนดในเอกสารจำแนกพื้นที่ทั้งหมด โดยทั่วไป EPL Gb ใช้กับอุปกรณ์สำหรับ Zone 1 และ Zone 2 ส่วน EPL Gc ใช้กับ Zone 2 อย่างไรก็ตาม การเลือกโคมระดับ Gb มาติดตั้งใน Zone 2 ไม่ได้ทำให้ระบบพร้อมเปลี่ยนเป็น Zone 1 โดยอัตโนมัติ เพราะสายไฟ เคเบิลแกลนด์ กล่องต่อสาย และวิธีติดตั้งทั้งหมดต้องได้รับการตรวจสอบด้วย
อ้างอิงมาตรฐาน: ข้อกำหนดการติดตั้งไฟฟ้าในพื้นที่อันตรายอ้างอิงตาม IEC 60079-14:2024 ส่วนใบรับรอง IECEx ควรตรวจสอบกับฐานข้อมูลออนไลน์โดยตรง หากไม่พบในระบบดังกล่าว ไม่ควรกล่าวอ้างว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรอง IECEx ตามคำแนะนำของ IECEx Certified Equipment Scheme
อายุที่ระบุสำหรับชิป LED ไม่เท่ากับอายุการใช้งานของโคมทั้งชุด เพราะความน่าเชื่อถือของโคมยังขึ้นอยู่กับ
ดังนั้น การเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์ควรใช้ข้อมูลของโคมทั้งชุดภายใต้อุณหภูมิใช้งานจริง ไม่ควรใช้เฉพาะข้อมูลจากผู้ผลิตชิป LED
แนวคิดนี้สอดคล้องกับ: เอกสารทางเทคนิคของ Eaton ที่ระบุว่าประสิทธิภาพของโคมทั้งชุดเป็นการแลกเปลี่ยนกันระหว่างการระบายความร้อน ประสิทธิภาพเชิงแสง และคุณภาพแสง ไม่ใช่ผลรวมของสเปกชิป LED เพียงอย่างเดียว
Ex d ใช้เปลือกหุ้มที่ออกแบบและทดสอบให้รองรับการระเบิดที่อาจเกิดขึ้นภายใน พร้อมจำกัดไม่ให้เปลวไฟลุกลามออกไปจุดติดบรรยากาศภายนอก ตามหลักการของ IEC 60079-1 จุดที่ต้องดูแลเป็นพิเศษคือ Flame Path หากเกิดรอยขีดข่วน การกัดกร่อน การบิดงอ หรือประกอบไม่ถูกต้อง อาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของการป้องกัน การตรวจสอบและซ่อมจึงต้องดำเนินการโดยผู้มีความรู้ตามคู่มือและใบรับรองของผลิตภัณฑ์
Ex e ใช้วิธีเพิ่มมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดอาร์ก ประกายไฟ หรืออุณหภูมิสูงเกินระดับที่ยอมรับได้ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด รายละเอียดของระดับ Ex eb และ Ex ec อยู่ใน IEC 60079-7 โคม Ex e บางรุ่นอาจตรวจสอบและบำรุงรักษาได้สะดวกกว่า Ex d แต่ไม่ควรสรุปว่า Ex e ดีกว่าหรือปลอดภัยกว่าในทุกกรณี การเลือกต้องอ้างอิง Zone, EPL, ส่วนประกอบภายใน, Ex Marking และใบรับรองของโคมจริง
Glass Reinforced Polyester หรือ GRP มีจุดเด่นด้านความทนทานต่อสารเคมี ความชื้น และการกัดกร่อน จึงเหมาะกับโรงงานเคมี พื้นที่ชายฝั่งทะเล และงาน Offshore อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบความทนต่อรังสี UV ชนิดสารเคมี อุณหภูมิ และความเสี่ยงจากไฟฟ้าสถิตตามข้อมูลของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรพิจารณาจากคำว่า GRP เพียงอย่างเดียว
อะลูมิเนียมมีความแข็งแรงและระบายความร้อนได้ดี แต่ในพื้นที่ไอเคมีหรือไอเกลือควรตรวจสอบชนิดโลหะ ปริมาณทองแดง ระบบเคลือบผิว และผลการทดสอบการกัดกร่อน
กระจกนิรภัยทำความสะอาดง่ายและทนต่อสารทำความสะอาดหลายชนิด ส่วน Polycarbonate ลดความเสี่ยงจากเศษกระจก จึงเหมาะกับพื้นที่ผลิตอาหารและเครื่องดื่มที่ใช้นโยบาย No Glass ทั้งสองทางเลือกต้องตรวจสอบแรงกระแทก UV สารเคมี และเงื่อนไขในใบรับรองของโคม การผ่านแรงกระแทกค่าใดค่าหนึ่งเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าโคมเหมาะสำหรับ Zone 1
อ่านเพิ่มเติม: แนวทางเลือกวัสดุตัวเรือนและฝาครอบสำหรับพื้นที่กัดกร่อนสูง ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ คู่มือเลือกโคมไฟ LED Linear ของ AGC Lighting
Lumens แสดงปริมาณแสงรวมที่ออกจากโคม ส่วน Lux แสดงปริมาณแสงที่ตกถึงพื้นผิวใช้งาน โคมที่มีค่าลูเมนสูงกว่าจึงไม่ได้ให้ทัศนวิสัยที่ดีกว่าเสมอไป การออกแบบควรพิจารณา
เลนส์ที่ควบคุมลำแสงได้เหมาะสมอาจทำให้โคมที่มีลูเมนน้อยกว่าสามารถให้ค่า Lux ตามเป้าหมายและใช้จำนวนโคมน้อยลงได้ ควรใช้ไฟล์ Photometric เช่น IES หรือ LDT ในการคำนวณ
อ้างอิงมาตรฐาน: ควรอ้างอิงข้อกำหนดด้านปริมาณและคุณภาพแสงจากมาตรฐานที่โครงการกำหนด เช่น ISO/CIE 8995-1:2025 สำหรับสถานที่ทำงานภายในอาคาร
ไดรเวอร์เป็นหนึ่งในส่วนประกอบสำคัญที่มีผลต่ออายุและความเสถียรของโคม ควรตรวจสอบอย่างน้อยดังนี้
ข้อควรระวัง: ไม่มีข้อกำหนดสากลที่ระบุว่าโคม Ex ทุกโครงการต้องมี THD ต่ำกว่าค่าใดค่าหนึ่งหรือ Surge Protection เท่ากับค่าใดค่าหนึ่งตายตัว ตัวเลขเหล่านี้ต้องกำหนดตามระบบไฟฟ้า ความเสี่ยง และข้อกำหนดของแต่ละโครงการ
การแยกห้องไดรเวอร์ออกจากชุด LED อาจช่วยลดการถ่ายเทความร้อนระหว่างอุปกรณ์ แต่ต้องพิจารณาร่วมกับช่วงอุณหภูมิแวดล้อม Temperature Class และอุณหภูมิผิวที่ระบุในใบรับรอง
แม้เลือกโคมถูกต้อง แต่การใช้เคเบิลแกลนด์ Stopping Plug สายไฟ หรือวิธีเดินสายที่ไม่ตรงกับใบรับรอง อาจทำให้ความปลอดภัยของระบบลดลงได้ ก่อนติดตั้งควรตรวจสอบ
การตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบไฟฟ้าในพื้นที่อันตรายควรดำเนินการตามแนวทางของ IEC 60079-17:2023 และโดยบุคลากรที่มีความสามารถเหมาะสมกับงาน
| หัวข้อตรวจสอบ | ข้อมูลที่ต้องมี |
|---|---|
| การจำแนกพื้นที่ | Zone, Gas/Dust Group และ EPL |
| อุณหภูมิ | Temperature Class, อุณหภูมิผิว และอุณหภูมิแวดล้อม |
| การรับรอง | Ex Marking และใบรับรอง IECEx/ATEX ของรุ่นจริง |
| สภาพแวดล้อม | สารเคมี ไอเกลือ UV ความชื้น ฝุ่น และแรงกระแทก |
| การออกแบบแสง | ค่า Lux ความสม่ำเสมอ แสงแยงตา และไฟล์ IES/LDT |
| ระบบไฟฟ้า | แรงดัน Power Factor, THD, Surge และ Inrush Current |
| การติดตั้ง | เคเบิลแกลนด์ สายไฟ อุปกรณ์ติดตั้ง และการต่อลงดิน |
| การบำรุงรักษา | วิธีเปิดตรวจสอบ อะไหล่ อายุแบตเตอรี่ และรอบการตรวจ |
การเลือกโคมไฟ LED Linear สำหรับพื้นที่อันตรายต้องเริ่มจากการจำแนกพื้นที่และใบรับรอง ไม่ใช่เริ่มจากจำนวนวัตต์หรือลูเมน โคมที่เหมาะสมต้องให้ทั้งความปลอดภัยตามระดับความเสี่ยง แสงสว่างที่เพียงพอ ความทนทานต่อสภาพแวดล้อม และสามารถตรวจสอบบำรุงรักษาได้ตลอดอายุโครงการ
สำหรับการประเมินเบื้องต้น ควรเตรียมแบบ Zone Classification, Ex Marking ที่ต้องการ, อุณหภูมิแวดล้อม, ความสูงติดตั้ง, ค่า Lux เป้าหมาย, แรงดันไฟฟ้า และสภาพแวดล้อมของพื้นที่ เพื่อให้สามารถเลือกโคมและออกแบบระบบได้อย่างถูกต้อง
หมายเหตุ: บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการจำแนกพื้นที่ การออกแบบ หรือการอนุมัติโดยวิศวกรและผู้มีอำนาจรับผิดชอบโครงการ
ส่งข้อมูล Zone, Ex Marking ที่ต้องการ และสภาพแวดล้อมหน้างาน ทีมวิศวกร SacredLight ช่วยเทียบสเปคและจัดเตรียมเอกสาร IECEx/ATEX ให้ฟรี
ปรึกษาทีมวิศวกรฟรีทาง LINEไม่เพียงพอ คำว่า Explosion-Proof หรือโคมไฟกันระเบิดบนเอกสารการตลาดไม่ใช่การรับรอง ต้องตรวจสอบ Ex Marking และใบรับรอง IECEx หรือ ATEX ของรุ่นและกำลังไฟจริงที่เสนอ พร้อมตรวจสถานะใบรับรองในฐานข้อมูลออนไลน์ก่อนใช้งาน
Ex d ใช้เปลือกหุ้มกันการระเบิดโดยอาศัย Flame Path ที่ต้องดูแลไม่ให้เกิดรอยขีดข่วนหรือกัดกร่อน ส่วน Ex e ใช้การเพิ่มมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดอาร์กหรือประกายไฟ ทั้งสองแบบผ่านมาตรฐานความปลอดภัยเทียบเท่ากัน การเลือกจึงขึ้นอยู่กับ Zone, EPL และแผนการบำรุงรักษาของแต่ละโครงการ ไม่มีแบบใดดีกว่ากันในทุกกรณี
ไม่ควรเลือกจากค่าลูเมนเพียงอย่างเดียว เพราะลูเมนแสดงปริมาณแสงรวมที่ออกจากโคม แต่ไม่ได้บอกว่าแสงตกถึงพื้นที่ทำงานจริงเท่าใด ควรออกแบบจากค่า Lux บนพื้นที่ใช้งานร่วมกับไฟล์ Photometric อย่าง IES หรือ LDT
ตัวโคมอาจรองรับ Zone 1 ได้ตามระดับ EPL Gb แต่ระบบทั้งหมดต้องได้รับการตรวจสอบก่อนเปลี่ยนการใช้งาน ทั้งสายไฟ เคเบิลแกลนด์ กล่องต่อสาย และวิธีติดตั้ง ตามข้อกำหนดของ IEC 60079-14:2024 ไม่ใช่พิจารณาจากตัวโคมเพียงอย่างเดียว
GRP หรือ Glass Reinforced Polyester ทนต่อสารเคมี ความชื้น และการกัดกร่อนได้ดีกว่าอะลูมิเนียมในสภาพแวดล้อมดังกล่าว จึงเหมาะกับโรงงานเคมีและงาน Offshore แต่ยังต้องตรวจสอบความทนต่อรังสี UV และชนิดสารเคมีเฉพาะของแต่ละผลิตภัณฑ์ก่อนตัดสินใจ
สินค้า โคมไฟกันระเบิด T8 LED แบบยาว (Linear) ทุกรุ่นของ SacredLight
บทความ มาตรฐาน ATEX และ IECEx คืออะไร คู่มือเลือกหลอดไฟกันระเบิด
บริการ ออกแบบระบบแสงสว่างและติดตั้งครบวงจร (Lighting Design)
เขียนโดยทีมวิศวกร SacredLight · อ้างอิง: IEC 60079 Series, IEC 60079-10-1:2020, IEC 60079-10-2:2026, IEC 60079-14:2024, IEC 60079-1, IEC 60079-7, IEC 60079-17:2023, IECEx Certified Equipment Scheme, ISO/CIE 8995-1:2025 · อัพเดทล่าสุด: สิงหาคม 2569
19 สิงหาคม 2569
ผู้ชม 11 ครั้ง
English