1. อุตสาหกรรมปิโตรเลียม / โรงกลั่น / ปิโตรเคมี (Oil & Gas Risks)

พื้นที่ใน โรงกลั่น (Refinery) และ ปิโตรเคมี มีความเสี่ยงสูงจากการจัดการสารไวไฟประเภทก๊าซและไอระเหยไฮโดรคาร์บอน (เช่น มีเทน, โพรเพน, เบนซิน, ไฮโดรเจน) ซึ่งก่อให้เกิดบรรยากาศระเบิดได้ง่าย ไม่ว่าจะเป็นกระบวนการกลั่น หรือการจัดเก็บในถังเก็บ ล้วนมีโอกาสเกิดไอระเหยไวไฟต่อเนื่องหรือเป็นครั้งคราว

จึงเป็นข้อบังคับตามมาตรฐานความปลอดภัยให้ โคมไฟกันระเบิดสำหรับโรงกลั่น ต้องผ่านการรับรองมาตรฐาน การใช้อุปกรณ์ที่ไม่ผ่านการรับรองอาจนำไปสู่อุบัติเหตุที่ร้ายแรงได้

2. การแบ่งโซนพื้นที่อันตราย: พื้นที่เสี่ยง โรงกลั่น Zone 1 Zone 2

พื้นที่กระบวนการในโรงกลั่นถูกจัดเป็น Class I (ก๊าซไวไฟ) โดยแบ่งย่อยตาม "ความถี่" ของการเกิดก๊าซ:

• Zone 1 (Division 1): พื้นที่ที่มีไอระเหยไวไฟอยู่เป็นประจำในสภาวะปกติ เช่น บริเวณหน่วยกลั่นและห้องปั๊ม (มีความเสี่ยงสูง มีการรั่วไหลบ่อย)
• Zone 2 (Division 2): พื้นที่ที่มีไอระเหยเกิดขึ้นเฉพาะกรณีผิดปกติหรือบางช่วง เช่น พื้นที่โดยรอบถังเก็บหรือท่อส่ง

3. เจาะลึก: Gas Group IIC และ Temperature Class T1-T6

Gas Group IIA IIB IIC คืออะไร? คือการจัดกลุ่มก๊าซตามความรุนแรงในการระเบิด โดย Group IIC รุนแรงที่สุด (เช่น ไฮโดรเจน, อะเซทิลีน)

Temperature Class T1–T6 คืออะไร? คือค่าจำกัดอุณหภูมิผิวของโคมไฟ เพื่อไม่ให้ร้อนจนไปจุดระเบิดก๊าซ

• T6 (85°C): ปลอดภัยสูงสุด เหมาะสำหรับทุกก๊าซรวมถึงไฮโดรเจน
• T3-T4: ใช้ได้กับไอระเหยน้ำมันเบนซิน ซึ่งจุดติดไฟยากกว่า

4. Hazardous Area โรงกลั่นเลือกโคมไฟกันระเบิดอย่างไร?

ขั้นตอนสำคัญในการเลือกมีดังนี้:

• ยืนยันพื้นที่: เป็น Zone 1 หรือ Zone 2?
• ระบุชนิดก๊าซ: เพื่อเลือก Gas Group และ T-Class ให้ถูกต้อง
• คำนวณแสงสว่าง: กำหนดค่า Lumen ที่ต้องการ
• เช็ครหัสบนโคม: ตรวจสอบรหัสการป้องกัน เช่น Ex db, Ex eb, Ex tb ให้ตรงกับมาตรฐานที่โรงงานกำหนด
• ตรวจสอบความทนทาน: ต้องทนการสั่นสะเทือน (Vibration), ความร้อน, และการกัดกร่อนจากสารเคมี

5. ใบรับรองและมาตรฐาน (ATEX/IECEx/UL)

โคมไฟสำหรับปิโตรเคมีต้องมีใบรับรองมาตรฐานสากล 100% เช่น ATEX (ยุโรป), IECEx (สากล), หรือ UL 844 (อเมริกาเหนือ) เพื่อยืนยันความปลอดภัยทั้งในสภาวะปกติและเหตุขัดข้อง

นอกจากนี้ควรมีค่ากันน้ำกันฝุ่นระดับสูง IP66/IP67 และใช้วัสดุ Copper-free Aluminium หรือ Stainless Steel เพื่ออายุการใช้งานที่ยาวนาน